De suikerzak in de wereldliteratuur


A.F.Th. van der Heijden. De slag om de Blauwbrug.
Amsterdam, Querido, 1983/1996. Blz. 63-64

Toen ze ook nog eens met suikerzakjes aan kwamen zetten, ben ik ermee gestopt.
Twaalf, dertien was ik, toen oom Hasje, die ik lange tijd voor een oudere broer had aangezien, verkering kreeg met wat wij de 'honingtante' noemden. Een schilderes die Imca heette. 'Miss Imker' zei mijn oma achter haar rug. Want het meisje had altijd een van dik touw gefabriceerde tas in de vorm van een bijenkorf bij zich. Misschien uit een artistieke behoefte aan congruentie had ook haar kapsel van vlechten die vorm. Met haar gereformeerde stem zei ze op een dag tegen me: 'zo, jij verzamelt dus sigarebandjes... Ik dacht het al wel. Alle katholieke jongetjes sparen altijd sigarebandjes.'
Ze had iets beters voor me. Suikerzakjes. Een schoenendoos vol.
De builtjes maakten me treurig met hun zachte geruis. Ze waren wel degelijk gebruikt, maar in de meeste waren minieme restjes suiker achtergebleven. Je kon schudden wat je wilde, je kreeg ze er nooit tot de laatste korrel uit. Zo werd het verzamelen van suikerzakjes omspeeld door het zachte geluid van rumbaballen. Een kwastje van staaldraad dat langs een trommelvel streek, meer niet... Een nauwelijks hoorbare, weemoedige jazz, die fluisterde van terrassen waar de suiker zijn weg had gevonden naar het kopje koffie. Landerig bijeen zitten... verliefd samenzijn...een gelakte nagel die een hoek van het builtje kneep. Altijd bleef er een hinderlijk restje suiker om mij te vertellen wat er mogelijk gebeurd was. Leugens.
Vaak stond op het zakje een tekening van het café-restaurant, dat zo afgebeeld een riant kasteel leek in plaats van het lelijke bakstenen gebouw dat ergens in de Kempen aan de provinciale weg lag.
Met deze verzameling was het gauw gedaan. Ik bleek er niet meer tegen bestand. (Ik kon soms de schommels van de kleine speeltuin naast het hotel horen piepen...) Er gebeurden ook dingen met mijn lichaam die een geheel nieuw en oneindig veel groter schuldcomplex veroorzaakten, waartegen geen verzameling zou kunnen opwegen.

(Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 28 mei 2000)